ماليات بر درآمد شركتهاي تجارتي و موسسات غير تجارتي

شركتهای تجارتی مشمول مالیات را می توا به شرح زیر طبقه بندی نمود:
الف - شركتهایی كه صددرصد سرمایه آنها متعلق به دولت یا شهرداری ها می باشد.
این شركتها باید درظرف چهارماه بعد از سال مالی به حوزه مالیاتی مركزی شركت مراجعه نموده و ترازنامه و حساب سود و زیان خود را به حوزه مزبور ارائه و مالیات متعلقه را پرداخت نمایند و از كل درآمد مشمول مالیات به نرخ ١٠% به عنوان مالیات اخذ نموده و نیز از جمع درامد پس از كسر ١٠% مالیات مزبور نسبت به بقیه نرخ ماده ١٣١ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ٧/٢/١٣٧١ مالیات تعلق می گیرد. در صورتی كه شركت تجارتی سهامداران متعدد دولتی داشته باشد ٩٠% بقیه درامد به نسبت سهام آنان تقسیم و سهم هر یك از آنان به طور مجزا مشمول مالیات به نرخ ماده ١٣١ خواهد بود(مستفاد از بند الف ماده ١٠٥ ق.م.م) شركتهای دولتی فوق الذكر از معافیتهای مالیاتی (به استثنای معافیت كشاورزی) استفاده نمی كنند و چنانچه صورتهای مالی مورد رسیدگی سازمان حسابرسی دولتی قرار گرفته و به تائید مجمع عمومی نیز برسد و در موعد مقرر ارائه گردد از نظر مالیاتی محتاج به رسیدگی مجدد نخواهد بود.
ب - شركتهایی كه قسمتی از سرمایه آنها به طور مستقیم متعلق به دولت یا شهرداری ها می باشد.
این شركتها به دو دسته تقسیم می شوند:
اول - سهام دولت بیش از ٥٠% باشد.
دوم - سهام دولت معادل ٥٠% و یا كمتر در شرت باشد.
درشركت اول بایدترازنامه و حساب سود و زیان ظرف مدت چهار ماه پس از پایان سال مالی به حوزه مالیاتی محل مركزی اصلی شركت تسلیم و مالیات متعلقه ١٠% به نسبت درآمد سهم دولت بوده و بقیه به نرخ ماده ١٣١ ق.م.م خواهد بود و چنانچه سهم الشركه دولت به چندشركت تعلق داشته باشد سهم مزبور به نسبت سهام شركتها تقسیم شده و مالیات براساس ماده ١٣١ مذكور محاسبه می شود.
در شركت دوم سهم دولت از معافیت مالیاتی برخوردار نبوده ولی سهم بخش خصوصی از معافیت مالیاتی منتفع می گردد.
ج - سایر اشخاص حقوقی
شركتهای سهامی عام و خاص مختلط سهامی و شركتهای تعاونی واتحادیه آنها شركت با مسئولیت محدود تضامنی نسبی مختلط غیرسهامی در این شركتها ١٠% از كل درآمد به عنوان مالیات شركت محاسبه و وصول شده و ازكل درآمد مشمول مالیات پس از كسر ١٠% نسبت به بقیه به شرح زیر عمل خواهدشد:
اول شركتهای سهامی مختلط سهامی تعاونی و اتحادیه آنها
١- از درآمد سهم صاحبان سهام بی نام به نرخ ماده ١٣١ ق.م.م
٢- از اندوخته سهم صاحبان سهام با نام و شركای ضامن و یا اعضای شركتهای تعاونی به نسبت سهم هر یك از آنها به نرخ ماده ١٣١ ق.م.م.
٣- از بقیه درآمد مشمول مالیات اعم از سود تقسیم نشده به نسبت هر یك از آنها به نرخ ماده ١٣١ ق.م.م.
ضمنا افزایش بها ناشی از ارزیابی مجدد دارایی شركتهایی كه بیش از ٥٠% سرمایه آنها به طور مسقتیم یا با واسطه به وزارت خانه ها شركتها و موسسات دولتی متعلق می باشد برای یك مرتبه و تاسقف زیان مندرج در ترازنامه مصوب مجمع عمومی شركت با رعایت شرایط زیر در طول مدت اجرای قانون برنامه اول توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران از پرداخت مالیات معاف خواهند بود:
١- سهام شركت پذیرفته شده در بورس یا سهام شركتی كه یك سال پس از ارزیابی در دفاتر ثبت و در بورس پذیرفته شود.
٢- زیان سنواتی از محل افزایش مذكور مستهلك شده باشند.
د.م - شركتای با مسئولیت محدود تضامنی نسبی مختلط غیر سهامی
پس از كسر ١٠% كل درآمد به عنوان مالیات شركت بقیه درآمد مشمول مالیات به نسبت سرمایه یا سهم الشركه یا به نسبتی كه در اساسنامه تعیین گردیده تقسیم و سهم هر یك به طور جداگانه مشمول مالیات به نرخ ماده ١٣١ خواهد بود.
مالیات موسسات غیر تجارتی
اشخاص حقوقی ایرانی غیر تجارتی كه به منظور تقسیم سود تاسیس نشده اند در صورتی كه دارای فعالیت انتفاعی باشند و در جمع فعالیت های خود سود داشته باشند این سود درآمد مشمول مالیات محسوب و به نرخ ماده١٣١ قانون مالیاتهای مستقیم مشمول مالیات خواهد بود.

ماليات اشخاص حقوقي خارجي

الف - مالیات اشخاص حقوقی خارجی كه در ایران درآمد حاصل می كنند (مواد ١٠٥ - ١١٣ -١٣٠ ق.م.م)
این شركتها در صورتی كه درایران تحصیل درامد بنمایند خواه از بابت بهره برداری سرمایه و یا واگذاری امتیازات و سایر حقوق متعلق به خود از بابت دادت تعلیمات كمك های فنی مشمول مالیات به نرخ ماده ١٣١ ق.م.م.خواهند بود (ماده ١٠٥ ق.م.م)
بر طبق بند ج ماده ١٠٥ ناظر به ماده ١١٣ ق.م.م . مالیات موسسات كشتیرانی و هواپیمایی خارجی بابت كرایه مسافر و حمل كالا و امثال آنها از ایران بطور مقطوع ٥ در صدر كلیه رجوهی است كه از این بابت عاید آنها می گردد. اعم از اینكه وجوه مزبور در ایران یا درمقصد یا در بین راه دریافت گردد.
تبصره - در مواردی كه مالیات متعلق بر درامد موسسات كشتیرانی و هواپیمایی ایرانی در كشور های دیگر بیش از ٥% كرایه دریافتی باشد با اعلام سازمان ذیربط ایرانی وزارات امور اقتصادی و دارائی موظف است مالیات شركتهای كشتیرانی و هواپیمایی تابع كشورهای فوق را معادل نرخ مالیاتی آنها افزایش دهد.
ب - اجتناب از اخذ مالیات مضاعف
براساس تصویب نامه هیئت وزیران راجع به اجتناب از اخذ مالیات مضاعف بر اساس ماده (١٦٨) قانون مالیاتهای مستقیم كلیه قراردادها و موافقت نامه های مربوط به اجتناب از اخذ مالیات مضاعف كه قبلا براساس ماده ١٦٠ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ١٣٤٥ و تبصره آن به تصویب قانونگذار یا هیات وزیران رسیده است بنا به دلایل مشروحه زیر باید ادامه یابد و مراتب توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی به نمایندگی از طرف دولت به مجلس شورای اسلامی گزار گردد.
١- عدم لغو این قرارداد و موافقتنامه ها از سوی كشورهای مقابل و لزوم رعایت این موضوع از نظر عرف بین المللی.
٢- مطرح بودن شرط عمل متقابل در كلیه این قراردادها و موافقتنامه ها .
٣- امكان فراهم شدن زمینه استفاده آتی از برخی موافقتنامه هایی كه در حال حاضر به دلیل مناسبات سیاسی قابل استفاده نیستند.
٤- نقش این قرارداد در توسعه فعالیتهای تجاری و حمل و نقل دریایی و هوایی بین ایران و كشورهای مقابل.

چه اشخاصی مشمول ماليات هستند

ماده 1:  اشخاص زير مشمول پرداخت ماليات می باشند

1-كليه مالكين اعم از اشخاص حقيقی يا حقوقی نسبت به اموال يا املاك خود واقع در ايران طبق مقررات باب دوم

2-هر شخص حقيقی ايرانی مقيم ايران نسبت به كليه درآمدهايی كه در ايران و خارج از ايران تحصيل می نمايد

3- هر شخص حقيقی ايرانی مقيم خارج ازايران نسبت به كليه درآمدهايی كه در ايران تحصيل می كند

4- هر شخص حقيقی ايرانی نسبت به كليه درآمدهايی كه در ايران يا خارج از ايران تحصيل می نمايد

5-هر شخص غير ايرانی(اعم از حقيقی يا حقوقی) نسبت به درآمدهايی كه در ايران تحصيل می نمايد و همچنين نسبت به درآمدهايی كه بابت واگذاری امتيازات يا ساير حقوق خود و يا دادن تعليمات و كمك های فنی و يا واگذاری فيلمهای سينمايی(كه به عنوان بها يا حق نمايش يا هر عنوان ديگر عايد آنها می گردد) از ايران تحصيل می كند.

نرخ ماليات بر درآمد اشخاص حقوقی

ماده 105 جمع درآمد شركتها و درآمد ناشی از فعاليتهای انتفاعی ساير اشخاص حقوقی كه از منابع مختلف در ايران يا خارج از ايران تحصيل می شود، پس از وضع زيان های حاصل از منابع غير معاف و كسر معافيت های مقرر به استثنای مواردی كه طبق مقررات اين قانون دارای نرخ جداگانه ای می باشد، مشمول ماليات به نرخ 25% خواهند بود

تبصره- در مورد اشخاص حقوقی ايرانی غير تجاری كه به منظور تقسيم سود تاسيس نشده اند، در صورتی كه دارای فعاليت انتفاعی باشند، از ماخذ كل درآمد مشمول ماليات فعاليت انتفاعی آنها ماليات به نرخ مقرر در اين ماده وصول می شود

تاريخ و محل تسليم اظهار نامه

ماده 110 اشخاص حقوقی مكلفند اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زيان متكی به دفاتر و اسناد و مدارك خود را حد اكثر تا چهار ماه پس از سال مالياتی همراه با فهرست هويت شركا و سهامداران و حسب مورد ميزان سهم الشركه يا تعداد سهام و نشانی هر يك از آنها را به اداره مالياتی كه محل فعاليت اصلی شخص حقوقی در آن واقع است تسليم و ماليات متعلق را پرداخت نمايند. پس از تسليم اولين فهرست مزبور تسليم فهرست تغييرات در سنوات بعد كافی خواهد بود محل تسليم اظهارنامه و پرداخت ماليات اشخاص حقوقی خارجی و موسسات مقيم خارج از ايران  كه در ايران دارای اقامتگاه يا نمايندگی نمی باشند تهران است

حكم اين ماده در مورد كارخانه داران و اشخاص حقوقی در دوران معافيت نيز جاری خواهد بود

تبصره- اشخاص حقوقی نسبت به درآمدهايی كه طبق مقررات اين قانون نحوه ديگری برای تشخيص آن مقرر شده است مكلف به تسليم اظهار نامه مالياتی جداگانه ای كه در فصل های مربوط پيش بينی شده است نيستند

سال مالياتی و موعد تسليم اظهار نامه

ماده 155 سال مالياتی عبارت است از يك سال شمسی كه از اول فروردين ماه هر سال شروع و به آخر اسفند ماه همان سال ختم می شود لكن در مورد اشخاص حقوقی مشمول ماليات كه سال مالی آنها به موجب اساسنامه با سال مالياتی تطبيق نمی كند درآمد سال مالی آنها به جای سال مالياتی مبنای تشخيص ماليات قرار می گيرد و موعد تسليم اظهار نامه و ترازنامه و حساب و سود و زيان و سررسيد پرداخت ماليات آنها چهار ماه شمسی پس از سال مالی می باشد

مطالبه و وصول ماليات بر درآمد كتمان شده

ماده156 هرگاه پس از قطعی شدن اظهارنامه يا بعد از رسيدگی و صدور و ابلاغ برگ تشخيص، اعم از اينكه به قطعيت رسيده يا نرسيده باشد،معلوم شود مودی، درآمد و فعاليتهای انتفاعی كتمان شده ای داشته و ماليات متعلق به آن نيز مطالبه نشده باشد فقط ماليات بر درآمد آن فعاليتها با رعايت ماده 157 اين قانون قابل مطالبه خواهد بود.در اين حالت و همچنين در مواردی كه اظهارنامه مودی به علت عدم رسيدگی، قطعی تلقی می گردد اداره امور مالياتی بايستی يك نسخه از برگی تشخيص صادره به انضمام گزارش توجيهی مربوط را ظرف 10 روز از تاريخ صدور جهت رسيدگی به دادستانی انتظامی مالياتی ارسال نمايد

اصلاح اشتباه محاسبه اقلام اظهارنامه

تبصره ماده 226 به موديان مالياتی اجازه داده می شود در صورتی كه به نحوی از انحاء اظهارنامه يا ترازنامه يا حساب سود و زيان تسليمی از نظر محاسبه اشتباهی شده باشد، با ارائه مدارك لازم ظرف يك ماه از تاريخ انقضای مهلت تسليم اظهارنامه نسبت به رفع اشتباه اقدام و اظهارنامه يا ترازنامه يا حساب سود و زيان اصلاحی را حسب مورد تسليم نمايد و در هر حال تاريخ تسليم اظهارنامه مودی تاريخ تسليم اظهارنامه اول می باشد

ماده 227 در مواردی كه اظهارنامه  و ترازنامه و حساب سود و زيان مودی حسب مورد قبول می شود و همچنين پس از تشخيص علی الراس و صدور برگ تشخيص، چنانچه ثابت شود مودی فعاليتهايی داشته است كه درآمد آن را كتمان نموده است يا اداره امور مالياتی در موقع صدور برگ تشخيص از آن مطلع نبوده اند ماليات بايد با محاسبه درآمد ناشی از فعاليتهای مذكور تعيين و ما به التفاوت آن با رعايت مهلت مقرر در ماده 157 اين قانون مطالبه شود

مكلف بودن موديان نسبت به ارائه كليه دفاتر و اسناد مدارك 

ماده 229 اداره امور مالياتی می تواند برای رسيدگی به اظهارنامه يا تشخيص هرگونه درآمد مودی به كليه دفاتر و اسناد و مدارك مربوط مراجعه و رسيدگی نمايند و مودی ماليات مكلف به ارائه و تسليم آنها می باشد وگرنه بعداً به نفع او در امور مالياتی آن سال قابل استناد نخواهد بود مگر آنكه قبل از تشخيص قطعی درآمد معلوم شود كه ارائه آنها در مراحل قبلی به عللی خارج از حدود اختيار مودی ميسر نبوده است. حكم اين ماده مانع از آن نخواهد بود كه مراجع حل اختلاف برای تشخيص درآمد واقعی مودی به اسناد و مدارك ارائه شده از طرف مودی به اسناد و مدارك ارائه شده از طرف مودی استناد نمايند

محرمانه بودن اطلاعات مودی

ماده 232 اداره امور مالياتی و ساير مراجع مالياتی بايد اطلاعاتی را كه ضمن رسيدگی به امور مالياتی مودی به دست می آورند محرمانه و تلقی و از افشای آن جز در امر تشخيص درآمد و ماليات نزد مراجع ذيربط در حد نياز خودداری نمايند و در صورت افشا طبق قانون مجازات اسلامی با آنها رفتار خواهد شد