ماليات بر ارزش افزوده و تاثير آن بر متغيير اقتصادي توزيع



1393/01/27

ويژگيهاي ماليات بر ارزش افزوده پس از بيان تاريخچه و مفهوم کلي ماليات بر ارزش افزوده و نيز ذکر اين مطلب که قانونگذار براي رعايت خانوارهاي کم درآمد برخي کالاها و خدمات را از شمول ماليات بر ارزش افزوده معاف نموده، در ادامه به ذکر برخي از ويژگيهاي آن اشاره مي گردد. 1) کارايي و درآمد زايي بالا 2) از نظر رشد شاخص هاي اقتصادي، کمک فراواني به توليد، سرمايه گذاري و اشتغال مي نمايد. همچنين ميزان موفقيت نظام ماليات بر ارزش افزوده به چند عامل بستگي دارد که عبارتند از: 1) استفاده از فاکتور در کليه فعاليتهاي اقتصادي 2) درجه پولي بودن اقتصاد 3) شفافيت مبادلات تجاري 4) کارآمدي نظام بانکي 5) مجهز شدن نظام مالياتي به سيستمهاي کامپيوتري 6) کامل بودن نظام اطلاعات مالياتي مزاياي ماليات بر ارزش افزوده فرمت هاي ماليات بر ارزش افزوده را مي توان به شرح ذيل خلاصه نمود: 1) کمک به داشتن يک نظام جامع اطلاعات مالياتي در کشور 2) تجهيز منابع مالي براي دولتها به علت درآمد زايي بالا 3) ثبات نسبي ماليات از طريق کاهش وقفه هاي وصول 4) اقتصادي بودن هزينه هاي وصول 5) جلوگيري از فرار مالياتي 6) امکان تشخيص دقيق تر ماليات بر درآمد 7) ايجاد تغييرات لازم در الگوي مصرف 8) تاثير ماليات بر ارزش افزوده بر بازرگاني خارجي 9) سهولت کنترل 10) تسهيل ورود به پيمان هاي منطقه اي نرخهاي متداول در ماليات بر ارزش افزوده معمولاً در نظام ماليات بر ارزش افزوده نرخ هاي ذيل مورد استفاده قرار مي گيرند. 1-نرخ استاندارد به نرخ عمومي ماليات بر ارزش افزوده که بيشتر کالاها و خدمات با اعمال آن مشمول ماليات مي شوند اطلاق مي گردد. 2-نرخ زير استاندارد اين نرخ پايين تر از نرخ استاندارد بوده و در مواردي که نرخ گذاري دوگانه اعمال مي شود، بکار گرفته مي شود. هدف از اين نرخ گذاري اعمال نرخ کمتر از نرخ عمومي بر کالاهاي مصرفي ضروري است که عمدتاً توسط اقشار کم درآمد مصرف مي شود. معمولاً اين نرخ در موارد حمايتي اعمال مي شود. 3-نرخ بالاي استاندارد اين نرخ بالاتر از نرخ استاندارد بوده و هدف از آن اعمال نرخي بالاتر از نرخ عمومي بر کالاهاي مصرفي لوکس و تجملي است که عمدتاً توسط اقشار مرفه جامعه مصرف مي شود. 4-نرخ صفر نرخ گذاري صفر از روشهاي رايج در زمينه اجراي ماليات بر ارزش افزوده است. اين نوع نرخ گذاري به معناي آن است که کالاهاي که با نرخ صفر مشمول ماليات قرار مي گيرد، ماليات بر ارزش افزوده پرداخت نمي کنند به ديگر سخن توليد کننده يا عرضه کننده اي که کالايش مشمول ماليات با نرخ صفر است، از پرداخت اين ماليات معاف مي شود. تکاليف فعالان اقتصادي در نظام ماليات بر ارزش افزوده موديان مکلفند پانزده روز پس از پايان دوره هاي مالياتي سه ماهه، در نظام ماليات بر ارزش افزوده با تسليم اظهارنامه هاي مخصوص و مختصر، پس از کسر طلب خود بابت ماليات بر ارزش افزوده هاي پرداختي از مالياتهاي وصولي به نيابت از دولت که نزد ايشان مي باشد، مانده را با سازمان امور مالياتي کشور تسويه نمايند. بدين ترتيب در در صورتيکه مانده اين تفاصل، بدهي مودي به سازمان امور مالياتي را نشان دهد، مابه التفاوت بعنوان ماليات بر ارزش افزوده به حساب سازمان امور مالياتي پرداخت مي گردد. اما چنانچه مالياتهاي پرداختي مودي بابت ارزش افزوده بيش از مالياتهاي دريافتي باشد، مودي مي تواند بابت اضافه پرداختي خويش با ارائه درخواست از سازمان امور مالياتي تقاضاي استرداد ماليات اضافي را نمايد و يا به حساب مالياتهاي بعدي منظور گردد. با توجه به اينکه پايان دوره سه ماهه آخر سال مصادف با تعطيلات نوروزي مي شود سازمان امور مالياتي به جهت رفاه حال موديان تسهيلاتي ايجاد نموده است که اظهارنامه ماليات بر ارزش افزوده را چنانچه تا پايان فروردين ماه سال جاري به همراه ماليات پرداختي تسليم نمايد مشمول جرائم قانوني نمي گردد

منبع: سازمان امور مالیاتی